Agresja pacjentów – ochrona prawna dla pielęgniarek

Agresja może przybierać różną postać – obejmuje agresję fizyczną i werbalną, a także inne formy przemocy, które mogą prowadzić do poważnych konsekwencji zdrowotnych, psychicznych i zawodowych dla pielęgniarek. Z perspektywy prawnej kluczowe znaczenie ma ustalenie, jakie instrumenty ochronne przysługują pielęgniarkom oraz jakie obowiązki ciążą na podmiotach leczniczych i organach państwa w zakresie zapewnienia im bezpieczeństwa oraz umożliwienia niezakłóconego realizowania obowiązków zawodowych. 
Celem niniejszego artykułu jest kompleksowe omówienie mechanizmów ochrony prawnej przysługujących pielęgniarkom w przypadku agresji ze strony pacjentów.

Zjawisko agresji

Agresja pacjentów, a niekiedy również osób im towarzyszących wobec personelu pielęgniarskiego jest zjawiskiem wieloaspektowym i wieloczynnikowym. Może wynikać z różnorakich przyczyn, takich jak ból, lęk, zaburzenia psychiczne, uzależnienia, frustracja związana z długością czasu oczekiwania na udzielenie świadczenia, a czasem roszczeniowa postawa pacjenta. Z perspektywy prawnej kluczowe jest to, że niezależnie od przyczyny zachowanie agresywne stanowi bezprawny zamach na dobra prawnie chronione pielęgniarki, którymi mogą być życie, zdrowie, nietykalność cielesna, wolność, cześć i godność.
Ochrona prawna pielęgniarki jest wielowarstwowa. Obejmuje instrumenty prawa karnego, prawa cywilnego (dobra osobiste i szkody), prawa pracy, a w określonych obszarach również przepisy szczególne (np. zasady przymusu bezpośredniego). Dla efektywności tej ochrony decydujące znaczenie ma nie tylko treść norm, ale także umiejętność ich uruchomienia poprzez właściwą reakcję na miejscu zdarzenia, udokumentowanie incydentu, zabezpieczenie dowodów oraz znajomość podstawowych ścieżek procesowych.

Pojęcie agresji w świetle prawa karnego

Prawo karne nie posługuje się pojęciem „agresja” jako kategorią normatywną, nie definiuje jej jako jednego czynu, opisuje natomiast katalog zachowań zabronionych. Ocena prawna konkretnego zachowania zależy zatem od jego kwalifikacji w ramach określonych typów czynów zabronionych. Agresja...