Celem niniejszego artykułu jest ukazanie, w jaki sposób ukształtowano ramy prawne ordynacji leków i zlecania świadczeń przez pielęgniarki, jakie są granice tych uprawnień oraz z jakimi konsekwencjami wiąże się ich wykonywanie w praktyce.
Rozszerzenie uprawnień pielęgniarek do wystawiania recept oraz kierowania pacjentów na wybrane świadczenia zdrowotne należy obecnie do kluczowych zagadnień na styku prawa medycznego, organizacji systemu ochrony zdrowia oraz etyki zawodów medycznych. Zmiany legislacyjne w istotny sposób przekształciły tradycyjny model relacji lekarz–pielęgniarka, przesuwając pielęgniarki z roli wyłącznie wykonawczej w kierunku roli współdecydującej i samodzielnej. Każdemu poszerzeniu kompetencji towarzyszy poszerzenie odpowiedzialności, co z kolei wymaga od pielęgniarek nie tylko odpowiedniego przygotowania merytorycznego, ale również wysokiej świadomości prawnej.
Tło zmian
Podstawę legislacyjną poszerzenia kompetencji stanowi Ustawa o zawodach pielęgniarki i położnej, w której po nowelizacji dodano art. 15a (w ramach Ustawy z 22 lipca 2014 r. o zmianie ustawy o zawodach pielęgniarki i położnej [Dz. U. z 2014 r., poz. 1039]. Przepis ten wszedł w życie w 2015 r., z datą obowiązującą od 1 stycznia 2016 r.)
wprowadzający możliwość samodzielnego wystawiania recept na określone produkty lecznicze. Przepis ten ma charakter normy generalnej, której konkretyzację powierzono Ministrowi Zdrowia w drodze rozporządzeń. W praktyce oznacza to, że zakres uprawnień pielęgniarki nie wynika wyłącznie z ustawy, ale także z obowiązujących wykazów leków, wyrobów medycznych i badań diagnostycznych. Rozporządzenia te są regularnie nowelizowane, co wymaga od pielęgniarek bieżącego monitorowania zmian oraz weryfikowania aktualnych limitów i wskazań klinicznych. Obowiązek ten nie ma charakteru fakultatywnego, jest integralnym elementem należytej staranności zawodowej.
Punktem wyjścia do analizy jest zatem Ustawa z dnia 15 lipca 2011 r. o zawodach pielęgniarki i położnej, która – po nowelizacjach – wprowadziła do polskiego porządku prawnego wyraźną normę kompetencyjną pozwalającą pielęgniarkom na ordynowanie leków i wyrobów medycznych na określonych warunkach. Ustawa ta stanowi fundament dla całego systemu uprawnień pielęgniarskich – reguluje zarówno zasady wykonywania zawodu, j...
Nowoczesne pielęgniarstwo - codzienne wsparcie pracy w branży pielęgniarskiej
Co 3 miesiące otrzymuj nowe, merytoryczne czasopismo, które łączy rozwój zawodowy z wyzwaniami praktyki pielęgniarskiej.