Zakres uprawnień pielęgniarki w świetle ustawy o zawodach pielęgniarki i położnej

Obecnie pielęgniarka nie jest już wyłącznie wykonawcą zleceń lekarskich. Jest samodzielnym profesjonalistą medycznym, wyposażonym w określone kompetencje diagnostyczne, terapeutyczne, edukacyjne i profilaktyczne. Zakres tych kompetencji ukształtowała przede wszystkim Ustawa z dnia 15 lipca 2011 r. o zawodach pielęgniarki i położnej (dalej w skrócie: u.z.p.p.), która w sposób kompleksowy reguluje zasady wykonywania zawodu, odpowiedzialność zawodową oraz katalog uprawnień przysługujących osobom wykonującym tę profesję.
Przedmiotem niniejszego artykułu jest analiza zakresu uprawnień pielęgniarki w świetle obowiązujących przepisów uregulowanych ustawą o tym zawodzie, ze szczególnym uwzględnieniem charakteru samodzielności zawodowej, a także granic odpowiedzialności, relacji z lekarzem oraz znaczenia kwalifikacji i specjalizacji, czyli poszerzania kompetencji.

Status prawny

Status prawny pielęgniarki w Polsce opiera się na ustawie o zawodach pielęgniarki i położnej. Definiuje go ona jako samodzielny zawód medyczny. Pielęgniarka posiada prawo wykonywania zawodu (PWZ) potwierdzone przez samorząd, podlega obowiązkowej przynależności do izb, a tym samym podlega ich odpowiedzialności dyscyplinarnej, podczas pracy natomiast korzysta z ochrony prawnej regulowanej Kodeksem karnym, przewidzianej dla funkcjonariuszy publicznych.
Jednym z kluczowych elementów konstrukcyjnych ustawy jest przyznanie pielęgniarce określonej autonomii zawodowej. Przejawia się ona w szczególności w prawie do:

• samodzielnego planowania opieki pielęgnacyjnej, 
• podejmowania własnych decyzji w zakresie świadczeń zapobiegawczych, 
• wykonywania określonych świadczeń diagnostycznych i leczniczych bez zlecenia lekarza, 
• odmowy wykonania zlecenia lekarskiego sprzecznego z wiedzą medyczną lub zasadami etyki.

Samodzielność nie ma jednak charakteru absolutnego. Jej granice wyznaczają aktualna wiedza medyczna, posiadane kwalifikacje, przepisy szczególne oraz zasady należytej staranności zawodowej. W praktyce oznacza to, że pielęgniarka ponosi odpowiedzialność za prawidłowość s...